wildflowers
22-05-2008, 07:14 AM
(www.diendancacanh.com/forum (http://www.diendancacanh.com/forum)) (bài viết của một chuyên gia nước ngoài về bettas,ông đã từng đào tạo rất nhiều sinh viên về cách chăm sóc &lai tạo giống cá này)
CHĂM SÓC
Nhìn chung, cá Betta là một trong những loài cá cảnh nhiệt đới dễ chăm sóc nhất. Chúng cần rất ít không gian. Chúng ăn đủ mọi loại thức ăn và rất ít khi mắc bệnh.
Nhưng việc chăm sóc con cá Betta đầu tiên thực sự là một thách thức. Có hàng loạt những câu hỏi lướt qua đầu bạn chẳng hạn như:
1. Không biết cá của tôi có thực sự thích cái hồ đó? Tại sao nó hay bơi giật lùi?
2. Cá có đủ ấm không? Làm sao tôi biết là nó bị lạnh?
3. Cá thích ăn gì? Tại sao nó cứ phun thức ăn hoài?
4. Cá của tôi có mạnh khoẻ không? Làm sao tôi biết khi nào cá bị bệnh?
Vâng, bạn có thể yên tâm bởi vì sau đây bạn có thể tìm thấy mọi thông tin cần thiết để nuôi cá một cách thích hợp và mạnh khoẻ.
-Nhiệt độ
Betta thích khí hậu ấm áp. Chúng có thể sống sót ở nhiệt độ bình thường (khoảng 21 độ C), nhưng trở nên chậm chạp và màu sắc nhợt nhạt đi bởi vì nhiệt độ thích hợp nhất đối với chúng là từ 24-27 độ C.
Vì vậy bạn nhất thiết phải mua một đầu nhiệt. Cố gắng mua loại tốt nhất vì không gì tệ bằng việc đầu nhiệt bị hư làm cá chết. Chẳng hạn, bạn thăm hồ vào buổi sáng và phát hiện con cá “cưng” bị cứng đờ và trắng nhợt… nói nôm na là bị đun sôi!
Đặt một cái nắp lên trên hồ để giữ nhiệt và hơi ấm cho hồ cá. Nhớ khoét một vài lỗ nhỏ bên trên để cá thở. Nếu bạn không muốn dùng đầu nhiệt thì nên kiếm chỗ nào ấm áp trong nhà để đặt hồ cá.
Tin tôi đi, bạn sẽ gặp rất ít vấn đề một khi cá của bạn được sưởi ấm.
-Thức ăn
Tại Alpha Bettas...chúng tôi cho cá ăn đủ thứ… cả cá con lẫn cá trưởng thành. Kết quả là khi mua cá từ chúng tôi bạn không phải lo lắng rằng cá có chịu ăn thức ăn của bạn hay không. Thường thì chúng đã từng ăn loại thức ăn đó từ trước. Có 3 loại thức ăn chính cho cá Betta:
1. Thức ăn khô (loại viên và tấm): dù trông có vẻ kén ăn nhưng hầu hết cá Betta đều phàm ăn. Tuy nhiên, đôi khi bạn vẫn gặp phải con cá kén ăn. Trước tiên, nó trông có vẻ kén ăn vì nó luôn phun thức ăn ra khỏi miệng. Điều này rất bình thường vì cá không quen với loại thức ăn đó… nó không nhận ra hương vị yêu thích nên phun ra. Cùng với thời gian, nếu bạn kiên trì cho nó ăn thì khi đói nó sẽ bắt đầu nuốt loại thức ăn mới.
Nếu bạn đổi loại thức ăn khô, hãy cho cá ăn thức ăn mới trước, khi mà cá đói nhất rồi sau đó cho ăn loại thức ăn cũ để đảm bảo cá ăn đủ liều lượng. Vài ngày sau, bạn có thể không cần cho cá ăn loại thức ăn cũ nữa.
Thức ăn khô dạng viên (pellet) thích hợp hơn dạng tấm (flake) vì ít bị vỡ vụn.
Cho ăn nhiều lần trong ngày và mỗi lần một ít thích hợp hơn là cho ăn thật nhiều một lần.
2. Thức ăn đông lạnh: ngày nay, ngoài tiệm cá có bán vô số loại thức ăn đông lạnh mà bạn có thể sử dụng để thay thế cho thức ăn khô. Tôi không chỉ nuôi cá bằng loại thức ăn này bởi vì việc đông lạnh có thể làm phân huỷ một số loại vitamin và chất dinh dưỡng.
Artemia, ấu trùng hay trưởng thành, là loại thức ăn tốt nhất vì có nguồn gốc từ nước mặn và thường không chứa mầm bệnh, vì vậy có rất ít khả năng cá bị nhiễm bệnh từ loại thức ăn này.
Ấu trùng muỗi cũng là thức ăn thích hợp vì chúng chỉ có thể được tìm thấy trong các hồ không có cá.
3. Thức ăn tươi sống: gần đây, hầu hết người nuôi cho cá ăn thức ăn tươi sống vì chúng có vẻ ưa thích loại thức ăn này. Bạn có thể thấy sự thoả mãn của chúng sau khi được ăn trùn chỉ và ấu trùng muỗi. Bo bo, trùn trắng (white worm) và trùng đỏ (midge larvae) cũng là những thức ăn phù hợp.
Nếu bạn thấy ao nhà có đầy những loại sinh vật này thì nhớ đừng nói cho ai biết vì đó có thể là nguồn cung cấp thực phẩm cho cá của bạn trong nhiều năm trời.
-Thức ăn tươi sống cho cá con
1. Trùn giấm: những con giun tí hon này là nguồn thức ăn tuyệt vời cho cá con mới nở bởi vì chúng có kích thước rất nhỏ và luôn ngoe nguẩy trên mặt nước. Chúng được nuôi rất đơn giản bằng cách đổ đầy một lọ nước giấm táo cùng với một lát táo. Bạn có thể mua chai nước giấm này ở bất kỳ tiệm bán lẻ nào.
Bạn cần có một ít trùn giấm để gây giống (tôi luôn có sẵn). Đấy chỉ là một ít giấm cũ có sẵn trùn và bạn chỉ cần đổ chúng vào bình mới. Nhớ để mở nắp hay nắp có **c lỗ để trùn có thể thở.
Để thu hoạch trùn sau khi chúng sinh sôi nảy nở (sau khoảng 2-3 tuần) bạn cần chuẩn bị sẵn một cái phễu làm từ chai nhựa cắt đáy. Cổ chai được bịt bằng giấy lọc (loại dùng cho máy hút bụi) quấn dây thun. Đổ dấm vào phễu và giấy lọc sẽ giữ lại trùn giấm trên bề mặt.
Gỡ dây thun, đem giấy lọc rũ trong lọ nước sạch để thu hoạch trùn giấm. Bây giờ bạn có thể đổ lọ nước có chứa trùn giấm vào hồ có cá con. Trùn giấm có thể sống đến 2-3 ngày và là nguồn thức ăn bổ dưỡng cho cá con. Hãy đổ phần nước giấm đã thu hoạch vào lọ để nuôi tiếp vì trong đó hãy còn vô số trùn giấm nhỏ mà giấy lọc không lọc hết. Thay vì dùng phễu nhựa, một vài người sử dụng phin cà phê để lọc nhưng tôi thấy cách lọc này không hiệu quả.
Cá Betta có thể ăn trùn giấm suốt đời nếu nguồn thức ăn này luôn có sẵn. Ngay cả những con cá Betta lớn cũng luôn để mắt đến những sinh vật tí hon này. Dù vậy, nếu nguồn thức ăn này cạn kiệt, cá Betta sẽ tìm những thức ăn lớn hơn và không bao giờ ăn loại thức ăn tí hon nữa.
Lọ trùn giấm sẽ cạn kiệt sau vài tháng khai thác nên tôi thường nuôi 2-3 lọ một lúc để đảm bảo luôn có đủ trùn giấm.
2. Trùn cám (microworm): tương tự như trùn giấm bạn cần phải có con giống (tôi luôn có sẵn). Ban đầu, bạn đổ ít cháo vào hộp nhựa. Sau đó bạn thêm nước vào để hoà loãng cháo và bỏ thêm khoảng 10 viên men khô. Trộn cho kỹ trước khi bỏ trùn cám giống vào. Nhớ **c lỗ nắp hộp nhựa để trùn thở.
Bắt đầu thu hoạch trùn cám khi bạn thấy chúng nghoe nguẩy thật nhiều trên mặt nước và bên thành hộp (quan sát dưới đèn rọi). Bạn có thể dùng ngón tay hay dụng cụ vớt trùn bên thành hộp và đem rửa bằng nước sạch, hoặc sử dụng que kem hay miếng cào lưỡi nhúng vào chậu nuôi. Sau vài giờ trùn sẽ bám đầy trên bề mặt que kem. Dùng nhíp gắp que kem ra đem rửa trong lọ nước sạch. Bây giờ bạn có thể đem nước có chứa trùn để nuôi cá hay lọc vài lần cho sạch chất dơ nếu muốn giữ cho hồ nuôi luôn sạch sẽ.
Để lọc, bạn chỉ cần đổ thêm nước vào lọ từ vị trí cao để xáo trộn tất cả lên. Sau đó trùn sẽ lắng hết xuống đáy (sau từ 5-10 phút) và bạn đổ phần nước **c phía trên đi. Nếu bạn làm vài lần thì trùn sẽ rất sạch trước khi bạn đem cho cá ăn. Giống trùn này luôn tụ dưới đáy hồ nên không thích hợp với cá con vốn chỉ kiếm ăn trên mặt nước. Vì vậy, tôi luôn cho cá ăn cả trùn giấm lẫn trùn cám cùng lúc.
Bạn có thể tìm các giống trùn kể trên ở các câu lạc bộ cá cảnh.
3. Ấu trùng artemia: mua trứng artemia ở các tiệm cá cảnh địa phương. Nhớ đừng cho cá ăn loại thức ăn này quá nhiều.
-Không gian
Cá Betta không cần nhiều không gian. Hồ rộng từ 17 lít đến 35 lít là đủ. Tốt nhất là ngăn hồ 35 lít làm hai. Bây giờ bạn có thể nuôi hai con cá đực và ngắm chúng phùng mang với nhau. Cá đực trông đẹp nhất mỗi khi chúng phùng mang.
Thật khó để nuôi cá chung với cây thủy sinh. Cuối cùng tôi đành sử dụng rong nhựa và cá cũng chẳng hề quan tâm đến sự khác biệt này… ít ra, chúng cũng không phàn nàn gì cả. Tôi rất thích thú khi quan sát cặp cá bơi giữa đám rong tìm thức ăn và vờn lẫn nhau. Càng nhiều rong thì cá cái càng có nhiều chỗ để trú ẩn.
Bạn có thể trải sỏi ở đáy hồ, nhưng cũng chẳng có gì khác biệt… cá Betta không hề quan tâm đến điều này.
Nhớ đậy nắp hồ. Cá Betta hay nhảy. Có thể mọi thứ đều ổn trong nhiều tuần nhưng rồi đến một đêm trăng… cá nhảy ra! Bạn thăm hồ vào buổi sáng và phát hiện có thứ gì đen đen nằm trên sàn nhà. Bạn lượm nó lên nhận ra… đó là con cá… dưới hình hài xơ xác cứng đờ.
Đừng, đừng bao giờ trở nên quá thân thiết với cá Betta của bạn bởi vì bạn sẽ đau đớn bội phần nếu có một ngày chúng bỏ bạn ra đi!
CHĂM SÓC
Nhìn chung, cá Betta là một trong những loài cá cảnh nhiệt đới dễ chăm sóc nhất. Chúng cần rất ít không gian. Chúng ăn đủ mọi loại thức ăn và rất ít khi mắc bệnh.
Nhưng việc chăm sóc con cá Betta đầu tiên thực sự là một thách thức. Có hàng loạt những câu hỏi lướt qua đầu bạn chẳng hạn như:
1. Không biết cá của tôi có thực sự thích cái hồ đó? Tại sao nó hay bơi giật lùi?
2. Cá có đủ ấm không? Làm sao tôi biết là nó bị lạnh?
3. Cá thích ăn gì? Tại sao nó cứ phun thức ăn hoài?
4. Cá của tôi có mạnh khoẻ không? Làm sao tôi biết khi nào cá bị bệnh?
Vâng, bạn có thể yên tâm bởi vì sau đây bạn có thể tìm thấy mọi thông tin cần thiết để nuôi cá một cách thích hợp và mạnh khoẻ.
-Nhiệt độ
Betta thích khí hậu ấm áp. Chúng có thể sống sót ở nhiệt độ bình thường (khoảng 21 độ C), nhưng trở nên chậm chạp và màu sắc nhợt nhạt đi bởi vì nhiệt độ thích hợp nhất đối với chúng là từ 24-27 độ C.
Vì vậy bạn nhất thiết phải mua một đầu nhiệt. Cố gắng mua loại tốt nhất vì không gì tệ bằng việc đầu nhiệt bị hư làm cá chết. Chẳng hạn, bạn thăm hồ vào buổi sáng và phát hiện con cá “cưng” bị cứng đờ và trắng nhợt… nói nôm na là bị đun sôi!
Đặt một cái nắp lên trên hồ để giữ nhiệt và hơi ấm cho hồ cá. Nhớ khoét một vài lỗ nhỏ bên trên để cá thở. Nếu bạn không muốn dùng đầu nhiệt thì nên kiếm chỗ nào ấm áp trong nhà để đặt hồ cá.
Tin tôi đi, bạn sẽ gặp rất ít vấn đề một khi cá của bạn được sưởi ấm.
-Thức ăn
Tại Alpha Bettas...chúng tôi cho cá ăn đủ thứ… cả cá con lẫn cá trưởng thành. Kết quả là khi mua cá từ chúng tôi bạn không phải lo lắng rằng cá có chịu ăn thức ăn của bạn hay không. Thường thì chúng đã từng ăn loại thức ăn đó từ trước. Có 3 loại thức ăn chính cho cá Betta:
1. Thức ăn khô (loại viên và tấm): dù trông có vẻ kén ăn nhưng hầu hết cá Betta đều phàm ăn. Tuy nhiên, đôi khi bạn vẫn gặp phải con cá kén ăn. Trước tiên, nó trông có vẻ kén ăn vì nó luôn phun thức ăn ra khỏi miệng. Điều này rất bình thường vì cá không quen với loại thức ăn đó… nó không nhận ra hương vị yêu thích nên phun ra. Cùng với thời gian, nếu bạn kiên trì cho nó ăn thì khi đói nó sẽ bắt đầu nuốt loại thức ăn mới.
Nếu bạn đổi loại thức ăn khô, hãy cho cá ăn thức ăn mới trước, khi mà cá đói nhất rồi sau đó cho ăn loại thức ăn cũ để đảm bảo cá ăn đủ liều lượng. Vài ngày sau, bạn có thể không cần cho cá ăn loại thức ăn cũ nữa.
Thức ăn khô dạng viên (pellet) thích hợp hơn dạng tấm (flake) vì ít bị vỡ vụn.
Cho ăn nhiều lần trong ngày và mỗi lần một ít thích hợp hơn là cho ăn thật nhiều một lần.
2. Thức ăn đông lạnh: ngày nay, ngoài tiệm cá có bán vô số loại thức ăn đông lạnh mà bạn có thể sử dụng để thay thế cho thức ăn khô. Tôi không chỉ nuôi cá bằng loại thức ăn này bởi vì việc đông lạnh có thể làm phân huỷ một số loại vitamin và chất dinh dưỡng.
Artemia, ấu trùng hay trưởng thành, là loại thức ăn tốt nhất vì có nguồn gốc từ nước mặn và thường không chứa mầm bệnh, vì vậy có rất ít khả năng cá bị nhiễm bệnh từ loại thức ăn này.
Ấu trùng muỗi cũng là thức ăn thích hợp vì chúng chỉ có thể được tìm thấy trong các hồ không có cá.
3. Thức ăn tươi sống: gần đây, hầu hết người nuôi cho cá ăn thức ăn tươi sống vì chúng có vẻ ưa thích loại thức ăn này. Bạn có thể thấy sự thoả mãn của chúng sau khi được ăn trùn chỉ và ấu trùng muỗi. Bo bo, trùn trắng (white worm) và trùng đỏ (midge larvae) cũng là những thức ăn phù hợp.
Nếu bạn thấy ao nhà có đầy những loại sinh vật này thì nhớ đừng nói cho ai biết vì đó có thể là nguồn cung cấp thực phẩm cho cá của bạn trong nhiều năm trời.
-Thức ăn tươi sống cho cá con
1. Trùn giấm: những con giun tí hon này là nguồn thức ăn tuyệt vời cho cá con mới nở bởi vì chúng có kích thước rất nhỏ và luôn ngoe nguẩy trên mặt nước. Chúng được nuôi rất đơn giản bằng cách đổ đầy một lọ nước giấm táo cùng với một lát táo. Bạn có thể mua chai nước giấm này ở bất kỳ tiệm bán lẻ nào.
Bạn cần có một ít trùn giấm để gây giống (tôi luôn có sẵn). Đấy chỉ là một ít giấm cũ có sẵn trùn và bạn chỉ cần đổ chúng vào bình mới. Nhớ để mở nắp hay nắp có **c lỗ để trùn có thể thở.
Để thu hoạch trùn sau khi chúng sinh sôi nảy nở (sau khoảng 2-3 tuần) bạn cần chuẩn bị sẵn một cái phễu làm từ chai nhựa cắt đáy. Cổ chai được bịt bằng giấy lọc (loại dùng cho máy hút bụi) quấn dây thun. Đổ dấm vào phễu và giấy lọc sẽ giữ lại trùn giấm trên bề mặt.
Gỡ dây thun, đem giấy lọc rũ trong lọ nước sạch để thu hoạch trùn giấm. Bây giờ bạn có thể đổ lọ nước có chứa trùn giấm vào hồ có cá con. Trùn giấm có thể sống đến 2-3 ngày và là nguồn thức ăn bổ dưỡng cho cá con. Hãy đổ phần nước giấm đã thu hoạch vào lọ để nuôi tiếp vì trong đó hãy còn vô số trùn giấm nhỏ mà giấy lọc không lọc hết. Thay vì dùng phễu nhựa, một vài người sử dụng phin cà phê để lọc nhưng tôi thấy cách lọc này không hiệu quả.
Cá Betta có thể ăn trùn giấm suốt đời nếu nguồn thức ăn này luôn có sẵn. Ngay cả những con cá Betta lớn cũng luôn để mắt đến những sinh vật tí hon này. Dù vậy, nếu nguồn thức ăn này cạn kiệt, cá Betta sẽ tìm những thức ăn lớn hơn và không bao giờ ăn loại thức ăn tí hon nữa.
Lọ trùn giấm sẽ cạn kiệt sau vài tháng khai thác nên tôi thường nuôi 2-3 lọ một lúc để đảm bảo luôn có đủ trùn giấm.
2. Trùn cám (microworm): tương tự như trùn giấm bạn cần phải có con giống (tôi luôn có sẵn). Ban đầu, bạn đổ ít cháo vào hộp nhựa. Sau đó bạn thêm nước vào để hoà loãng cháo và bỏ thêm khoảng 10 viên men khô. Trộn cho kỹ trước khi bỏ trùn cám giống vào. Nhớ **c lỗ nắp hộp nhựa để trùn thở.
Bắt đầu thu hoạch trùn cám khi bạn thấy chúng nghoe nguẩy thật nhiều trên mặt nước và bên thành hộp (quan sát dưới đèn rọi). Bạn có thể dùng ngón tay hay dụng cụ vớt trùn bên thành hộp và đem rửa bằng nước sạch, hoặc sử dụng que kem hay miếng cào lưỡi nhúng vào chậu nuôi. Sau vài giờ trùn sẽ bám đầy trên bề mặt que kem. Dùng nhíp gắp que kem ra đem rửa trong lọ nước sạch. Bây giờ bạn có thể đem nước có chứa trùn để nuôi cá hay lọc vài lần cho sạch chất dơ nếu muốn giữ cho hồ nuôi luôn sạch sẽ.
Để lọc, bạn chỉ cần đổ thêm nước vào lọ từ vị trí cao để xáo trộn tất cả lên. Sau đó trùn sẽ lắng hết xuống đáy (sau từ 5-10 phút) và bạn đổ phần nước **c phía trên đi. Nếu bạn làm vài lần thì trùn sẽ rất sạch trước khi bạn đem cho cá ăn. Giống trùn này luôn tụ dưới đáy hồ nên không thích hợp với cá con vốn chỉ kiếm ăn trên mặt nước. Vì vậy, tôi luôn cho cá ăn cả trùn giấm lẫn trùn cám cùng lúc.
Bạn có thể tìm các giống trùn kể trên ở các câu lạc bộ cá cảnh.
3. Ấu trùng artemia: mua trứng artemia ở các tiệm cá cảnh địa phương. Nhớ đừng cho cá ăn loại thức ăn này quá nhiều.
-Không gian
Cá Betta không cần nhiều không gian. Hồ rộng từ 17 lít đến 35 lít là đủ. Tốt nhất là ngăn hồ 35 lít làm hai. Bây giờ bạn có thể nuôi hai con cá đực và ngắm chúng phùng mang với nhau. Cá đực trông đẹp nhất mỗi khi chúng phùng mang.
Thật khó để nuôi cá chung với cây thủy sinh. Cuối cùng tôi đành sử dụng rong nhựa và cá cũng chẳng hề quan tâm đến sự khác biệt này… ít ra, chúng cũng không phàn nàn gì cả. Tôi rất thích thú khi quan sát cặp cá bơi giữa đám rong tìm thức ăn và vờn lẫn nhau. Càng nhiều rong thì cá cái càng có nhiều chỗ để trú ẩn.
Bạn có thể trải sỏi ở đáy hồ, nhưng cũng chẳng có gì khác biệt… cá Betta không hề quan tâm đến điều này.
Nhớ đậy nắp hồ. Cá Betta hay nhảy. Có thể mọi thứ đều ổn trong nhiều tuần nhưng rồi đến một đêm trăng… cá nhảy ra! Bạn thăm hồ vào buổi sáng và phát hiện có thứ gì đen đen nằm trên sàn nhà. Bạn lượm nó lên nhận ra… đó là con cá… dưới hình hài xơ xác cứng đờ.
Đừng, đừng bao giờ trở nên quá thân thiết với cá Betta của bạn bởi vì bạn sẽ đau đớn bội phần nếu có một ngày chúng bỏ bạn ra đi!